Trong một báo cáo mới xuất bản tuần qua, chi nhánh nghiên cứu của Học viện Thế giới McKinsey – đã kết luận rằng Việt Nam cần phải làm thêm để thay đổi lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước và thúc đẩy năng suất lao động cùng với những bước đi khác – những biện pháp đầy thách thức mà nếu không tiến hành, có thể làm mức tăng trưởng của Việt Nam nằm dưới mức trung bình trong nhiều năm tới.

Diên Vỹ chuyển ngữ

Nguồn: X-café – dịch từ Patrick Barta – WSJ, 24.02.2012

 Học viện McKinsey khuyên Việt Nam: cần tiếp tục đổi mới

.

Ngân hàng nhà nước đôi khi có thể cho vay dựa trên nền tảng chính trị thay vì lý do tài chính. Điều này sẽ khiến làm họ dễ bị thua lỗ hơn

Các chuyên gia tại công ty tư vấn toàn cầu McKinsey & Company có một thông điệp đến Việt Nam: Tăng tốc đổi mới kinh tế, nếu không sẽ bị tụt hậu. 

Trong một báo cáo mới xuất bản tuần qua, chi nhánh nghiên cứu của Học viện Thế giới McKinsey – đã kết luận rằng Việt Nam cần phải làm thêm để thay đổi lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước và thúc đẩy năng suất lao động cùng với những bước đi khác – những biện pháp đầy thách thức mà nếu không tiến hành, có thể làm mức tăng trưởng của Việt Nam nằm dưới mức trung bình trong nhiều năm tới.

Theo bản báo cáo, hai động lực chính đang thúc đẩy tỉ lệ tăng trưởng kinh tế nổi bật trong những năm qua: một lực lượng lao động đang phát triển, và sự dịch chuyển từ nông nghiệp sang những lĩnh vực có năng suất hơn như sản xuất công nhiệp và dịch vụ. Những yếu tố này được tổng hợp để tạo thêm công ăn việc làm, thường là ở những công việc khá hơn là làm ruộng, và cả hai đã tạo ra khoảng hai phần ba tổng tăng trưởng GDP của Việt Nam từ 2005 đến 2010, bản báo cáo cho biết.

Nhưng giờ đây hai động lực này đang được cho là sẽ yếu đi. Khi dân số Việt Nam già đi, mức tăng trưởng lực lượng lao động chắc chắn sẽ chậm lại từ 2,8% trong giai đoạn 2000 – 2010 xuống còn khoảng 0,6% mỗi năm trong thập niên tới, bản báo cáo cho biết. Hơn nữa, quốc gia này không thể tiếp dục dựa vào lực lượng người nhập cư từ ruộng đồng sang nhà máy để thúc đẩy năng suất sản xuất vì đã có nhiều người hoàn tất quá trình chuyển hoá này.

Theo bản báo cáo, giải pháp là Việt Nam phải tìm những phương hướng khác để thúc đẩy mức tăng trưởng năng suất sản xuất của mình – lên hơn 50%, từ 4,1% lên đến 6,4% mỗi năm – nếu chính phủ muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm ở mức 7% – 8% vào năm 2020. Nếu không có sự gia tăng năng suất này, bản báo cáo nói rằng mức tăng trưởng hàng năm của Việt Nam chắc chắn sẽ giảm xuống còn 4,5% – 5% – không quá tệ, nhưng vẫn dưới mức độ mà nhiều nhà kinh tế tin rằng Việt Nam cần phải có để nâng cao thu nhập và tiêu chuẩn sống một cách mạnh mẽ hơn.

“Phải cần có những cải cách cơ chế sâu đậm hơn bên trong nền kinh tế Việt Nam, cũng như giới lãnh đạo và các công ty cần cam kết mạnh mẽ và lâu dài,” để đạt được sự tăng trưởng năng suất cần có, bản báo cáo cho biết.

Những cải cách cần thiết bao gồm những bước đi nhằm khuyến khích tính sáng tạo trong thương mại cũng như đem đến những thay đổi trong nhiều doanh nghiệp nhà nước, vốn chiếm đến 40% sản lượng quốc gia nhưng trong nhiều trường hợp lại nổi tiếng với nạn thiếu hiệu quả. Mặc dù giới lãnh đạo Việt Nam đã bàn thảo từ lâu về việc thúc đẩy các doanh nghiệp nhà nước trở nên hiệu quả hơn hoặc thậm chí tư nhân hoá chúng, nhưng cho đến nay những nỗ lực này vẫn không đạt được đến những mục tiêu mà các nhà kinh tế lĩnh vực tư nhân đề xuất.

Những cải cách khác có thể làm được bao gồm những bước đi nhằm biến Việt Nam thành trung tâm sản xuất thuê (outsource) của toàn thế giới, nâng cấp kỹ thuật trong những ngành như nuôi trồng thuỷ sản, mở rộng cơ sở hạ tầng viễn thông và điện, nâng cấp giáo dục để có thêm lao động có kỹ năng, và thúc đẩy các xí nghiệp sản xuất thêm mặt hàng tăng thêm giá trị. Trong thời điểm này, ngành xuất khẩu của Việt Nam còn thiên những mặt hàng tương đối có “giá trị thấp” so với những quốc gia khác ở Đông nam Á và Trung Quốc, bản báo cáo viết.

Những người tại Mckinsey cũng nhận diện những rủi ro dài hạn đến nền kinh tế Việt Nam, bao gồm việc hầu hết thiếu vắng tính minh bạch và việc ngân hàng cho vay ở mức độ nhanh và rộng, khiến cho đất nước bị dễ tổn thương khi lĩnh vực tài chính bị kiệt quệ. Mức độ cho vay của ngân hàng đã tăng 33% mỗi năm trong thập niên qua, là tỉ lệ tăng nhanh nhất ở Đông nam Á, bản báo cáo viết. Mặc dù dữ kiện báo cáo cho thấy những món nợ xấu không phải là một vấn đề nghiêm trọng, McKinsey cũng đồng ý với các chuyên gia rằng những con số mới nhất chắc chắn đã không nói hết được tính nghiêm trọng của vấn đề. Cũng có một quan ngại rằng các ngân hàng nhà nước đôi khi có thể cho vay dựa trên nền tảng chính trị thay vì lý do tài chính, bản báo cáo nói, điều này sẽ khiến làm họ dễ bị thua lỗ hơn.

Các nhà lãnh đạo Việt Nam nói rằng các chuyên gia của McKinsey cũng chẳng nói được những điều gì mới mà họ chưa nghe qua.

“Tôi hoàn toàn đồng ý với những gì được đề cập trong bản báo cáo,” Võ Trí Thanh, phó giám đốc Học viện Quản lý Kinh tế Trung ương, một cơ quan nghiên cứu của nhà nước. “Tuy nhiên chúng không phải là những phát hiện mới. Câu hỏi là Việt Nam cần phải bắt đầu từ đâu và bằng cách nào.”

.